Bir işletmeyi büyütmek yalnızca daha fazla satış yapmak anlamına gelmez.
Üretim kapasitesini artırmak, yeni makine yatırımı yapmak, çalışan sayısını artırmak, dijitalleşmek, yeni pazarlara ulaşmak, ihracata başlamak ve işletmenin finansal yapısını güçlendirmek de büyümenin önemli parçalarıdır.
Ancak bu yatırımların tamamı ciddi bir finansman ihtiyacı oluşturur.
İşte bu noktada devlet destekleri, işletmeler için önemli bir büyüme aracı olabilir.
KOSGEB desteklerinden yatırım teşviklerine, ihracat desteklerinden istihdam ve dijital dönüşüm desteklerine kadar farklı kamu destekleri, işletmelerin büyüme planlarının finansal yükünü azaltmaya yardımcı olabilir.
Ancak burada önemli olan yalnızca bir devlet desteği almak değildir.
Asıl önemli olan, devlet desteğini işletmenin büyüme stratejisinin doğru bir parçası haline getirmektir.
İşletme büyütmek için devlet desteği neden önemlidir?
Özellikle KOBİ'ler için büyümenin önündeki en önemli engellerden biri finansmana erişimdir.
Bir işletme;
Yeni makine almak,
Üretim kapasitesini artırmak,
Yeni bir tesis kurmak,
Personel istihdam etmek,
Dijital dönüşüm yatırımı yapmak,
İhracata başlamak,
Yeni pazarlara girmek,
Markasını güçlendirmek
istediğinde önemli bir yatırım bütçesine ihtiyaç duyar.
Devlet destekleri ise bu yatırımların belirli bölümlerinde işletmeye finansal avantaj sağlayabilir.
Nitekim KOSGEB'in son dönemdeki destek yaklaşımında sürdürülebilirlik, ölçek büyütme ve küresel rekabet önemli başlıklar arasında yer alıyor. Kapasite Geliştirme Destek Programı da KOBİ'lerin ölçek büyütme yatırımlarını hızlandırmayı amaçlıyor.
Bu nedenle devlet destekleri, işletmenin yalnızca bugünkü finansman ihtiyacını değil, gelecekteki büyüme kapasitesini de değerlendirmek açısından önem taşıyor.
İşletme büyütmek için hangi devlet destekleri kullanılabilir?
Her işletmenin faaliyet alanı, büyüklüğü, yatırım planı ve hedefi farklı olduğu için kullanılabilecek destekler de farklılık gösterebilir.
Genel olarak işletme büyüme planında şu destek alanları değerlendirilebilir:
1. KOSGEB destekleri
KOSGEB, KOBİ'lerin büyüme, kapasite geliştirme, sürdürülebilirlik ve rekabet gücünü artırmaya yönelik farklı destek mekanizmaları sunuyor.
Özellikle üretim kapasitesini artırmak ve ölçek büyütmek isteyen işletmeler açısından Kapasite Geliştirme Destek Programı önemli bir seçenek olabilir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, her KOBİ'nin her KOSGEB programına uygun olmadığıdır.
İşletmenin;
NACE kodu + sektör + çalışan sayısı + mevcut kapasitesi + finansal yapısı + yatırım konusu + büyüme hedefi
birlikte değerlendirilmelidir.
2. Yatırım teşvikleri
İşletmenin büyüme planı yeni bir yatırım içeriyorsa Yatırım Teşvik Sistemi mutlaka değerlendirilmelidir.
Yeni tesis kurulması, kapasite artırımı veya belirli makine ve teçhizat yatırımlarında yatırımın niteliğine göre farklı teşvik unsurları gündeme gelebilir.
Buradaki temel amaç sadece bir makineyi daha düşük maliyetle almak değildir.
Yatırım teşviklerinin işletmenin;
Yatırım maliyetine,
Vergi yüküne,
İthal makine maliyetine,
İstihdam maliyetine,
Yatırımın genel finansal yapısına
etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle büyük ölçekli bir yatırım planlayan işletmelerin yatırım başlamadan önce teşvik analizini yaptırması önemlidir.
3. İhracat destekleri
İşletme büyümesinin en önemli yollarından biri yeni pazarlara ulaşmaktır.
Özellikle iç pazarda belirli bir büyüklüğe ulaşmış işletmeler için ihracat, yeni müşteri ve gelir kaynakları oluşturabilir.
Ancak ihracata başlamak;
Pazar araştırması,
Yurt dışı tanıtım,
Fuarlar,
Pazarlama,
Yurt dışı birim,
Marka ve tasarım,
Pazara giriş,
E-ihracat
gibi birçok farklı maliyeti beraberinde getirir.
Ticaret Bakanlığı'nın 5973 sayılı İhracat Destekleri kapsamında ihracatın finansmanı, uluslararası rekabetçilik, yeşil dönüşüm, markalaşma, tasarım ve fuar katılımı gibi farklı alanlarda destek mekanizmaları bulunuyor.
Dolayısıyla işletme büyütme planı hazırlanırken “İhracata nasıl başlayabilirim?” sorusu da mutlaka değerlendirilmelidir.
4. Dijital dönüşüm destekleri
Günümüzde büyümek isteyen bir işletmenin sadece üretim kapasitesini artırması yeterli değildir.
Aynı zamanda daha verimli çalışması gerekir.
ERP sistemleri, üretim takip yazılımları, otomasyon, veri analitiği, yapay zekâ ve dijital iş süreçleri işletmelerin;
maliyetlerini azaltmasına, verimliliğini artırmasına ve daha hızlı karar almasına
yardımcı olabilir.
Bu nedenle işletme büyütme planına dijital dönüşüm yatırımlarının da dahil edilmesi gerekir.
5. İstihdam destekleri
İşletme büyüdükçe çalışan ihtiyacı da artabilir.
Yeni personel istihdamı işletmenin üretim ve hizmet kapasitesini artırırken aynı zamanda önemli bir maliyet oluşturur.
Bu nedenle büyüme planı hazırlanırken yalnızca makine yatırımının maliyeti değil;
“Bu yatırım sonrasında kaç kişiye ihtiyacım olacak?”
sorusu da cevaplanmalıdır.
İstihdam teşvikleri ve SGK destekleri, uygun işletmeler açısından büyümenin insan kaynağı maliyetini yönetmede önemli bir araç olabilir.
Devlet desteği ile işletme büyütmenin doğru modeli
Devlet desteğini tek başına düşünmek yerine bir büyüme zinciri oluşturmak daha doğru bir yaklaşımdır.
Örneğin bir imalat işletmesini ele alalım.
İşletme mevcut üretim kapasitesinin yetersiz olduğunu düşünüyor.
Sadece yeni bir makine almak yerine şu plan oluşturulabilir:
Makine yatırımı
↓
Üretim kapasitesinin artırılması
↓
Yeni personel istihdamı
↓
Üretim maliyetlerinin düşürülmesi
↓
Yeni müşterilerin kazanılması
↓
İhracata başlanması
↓
Ciro ve kârlılığın artırılması
Bu zincirin farklı aşamalarında uygun kamu destekleri araştırılabilir.
İşte devlet desteklerinin işletme büyümesinde doğru kullanılması tam olarak budur.
Devlet desteği ile büyüme planı nasıl hazırlanır?
Başarılı bir büyüme planı için işletmenin öncelikle mevcut durumunu analiz etmesi gerekir.
1. Mevcut durum belirlenir
İşletmenin;
Cirosu,
Çalışan sayısı,
Üretim kapasitesi,
Makine parkuru,
Finansal yapısı,
Müşteri portföyü,
İhracat durumu,
Dijital altyapısı
değerlendirilir.
2. Büyüme hedefi belirlenir
Sonrasında işletmenin ulaşmak istediği nokta ortaya konur.
Örneğin:
“3 yıl içerisinde ciromuzu iki katına çıkarmak istiyoruz.”
veya
“Üretim kapasitemizi %50 artırmak istiyoruz.”
gibi ölçülebilir hedefler belirlenebilir.
3. Yatırım ihtiyaçları belirlenir
Hedefe ulaşmak için hangi yatırımların yapılması gerektiği ortaya çıkar.
Örneğin:
Makine,
Tesis,
Yazılım,
Personel,
Pazarlama,
Belgelendirme,
İhracat,
Ar-Ge.
4. Uygun devlet destekleri araştırılır
Bu aşamada KOSGEB, yatırım teşvikleri, Ticaret Bakanlığı destekleri, istihdam destekleri ve diğer kamu destekleri değerlendirilir.
5. Finansman modeli oluşturulur
Destek alınması gereken tutar kadar işletmenin öz kaynak ve diğer finansman ihtiyaçları da hesaplanır.
Çünkü devlet desteği, işletmenin tüm yatırım maliyetini karşılamak zorunda değildir.
Asıl amaç, yatırımın işletme üzerindeki finansal yükünü azaltmak ve yatırımın geri dönüşünü güçlendirmektir.
Devlet desteği alırken yapılan en büyük hata
İşletmelerin en sık yaptığı hatalardan biri, önce destek programını seçip daha sonra yatırım planı oluşturmaktır.
Doğru yaklaşım bunun tam tersidir.
Yanlış yaklaşım:
“Hangi destek var? Ona göre yatırım yapalım.”
Doğru yaklaşım:
“İşletmemi nereye taşımak istiyorum? Bu hedefe ulaşmak için hangi yatırımları yapmalıyım ve bu yatırımlarda hangi devlet desteklerinden yararlanabilirim?”
Aradaki fark oldukça önemlidir.
Çünkü devlet desteği işletmenin stratejisini belirlememeli; işletmenin stratejisini güçlendirmelidir.
Birden fazla devlet desteği birlikte değerlendirilebilir mi?
İşletmelerin en çok merak ettiği konulardan biri de budur.
Burada tek bir genel cevap vermek doğru değildir.
Her destek programının kendi mevzuatı, uygunluk şartları ve diğer desteklerle ilişkisine dair kuralları vardır.
Bu nedenle farklı desteklerin aynı yatırım veya gider üzerinde birlikte kullanılıp kullanılamayacağı program bazında ve mevzuata göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Ancak işletmenin genel büyüme planı kapsamında farklı alanlardaki desteklerin ayrı ayrı değerlendirilmesi mümkündür.
Örneğin işletmenin;
yatırım + istihdam + ihracat + dijital dönüşüm
hedefleri bulunuyorsa, bu alanların her biri için uygun kamu destekleri araştırılabilir.
İşletmenizin büyüme planı devlet destekleriyle güçlendirilebilir
Devlet destekleri işletmeler için sadece bir hibe veya finansman fırsatı değildir.
Doğru kullanıldığında;
yatırım yapmanın, kapasite artırmanın, istihdam oluşturmanın, dijitalleşmenin ve ihracata açılmanın maliyetini daha yönetilebilir hale getiren stratejik araçlardır.
Ancak bunun için işletmenin önce hedefini belirlemesi, ardından yatırım ihtiyacını ortaya koyması ve sonrasında uygun destekleri araştırması gerekir.
ASGE Danışmanlık ile işletmenizin büyüme haritasını oluşturun
ASGE Danışmanlık, işletmelerin büyüme ve yatırım hedeflerini analiz ederek uygun devlet desteklerinin belirlenmesi, proje ve başvuru süreçlerinin planlanması konusunda danışmanlık hizmeti sunmaktadır.
KOSGEB destekleri, yatırım teşvikleri, ihracat destekleri, istihdam destekleri ve diğer kamu destekleri işletmenizin ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirilir.
Çünkü bizim için amaç yalnızca “destek almak” değildir.
Amaç;
Devlet desteğini işletmenizin büyümesine dönüştürmektir.
ASGE Danışmanlık – Gücünü Teşvikten Al.
